Polski English Français
Kongres Kobiet
Kongres Kobiet

  

Loading

 

Przed niedawnym czasem obchodzono półwiecze wydania legendarnej Drugiej płci, której pierwsza edycja ukazała się w Paryżu w roku 1949. Znaczenie tego dzieła uznano za bezsporne zarówno w dziejach filozofii, jak i literatury. Wiele zaczerpniętych z niego sformułowań stało się własnością powszechną, jak np. samo określenie tytułowe czy też dziś już rodzaj aforyzmu: Nikt nie rodzi się kobietą, lecz nią staje. Czyta się świetnie ten feminizm wielkiej opowieści, którą prowadzi wytrawna i sławna pisarka.
 
Jestem kobietą – oświadcza na wstępie Simone de Beauvoir i wyciąga wnioski z tego, co oznacza dla człowieka, że jest istotą rodzaju żeńskiego, a ponadto, że bardziej niż komukolwiek zależy mu na tym, by o tym wiedzieć. Egzystencjalizm pojęła de Beauvoir oryginalnie jako metodę i etykę myślenia, pozwalającą ukazać najważniejsze z jej punktu widzenia zjawisko – uznania we wszystkich kulturach kobiety za uprzedmiotowioną Inną. Opisanie jej przedmiotowego traktowania umożliwi odsłonięcie powtarzającego się stale i w różnych wymiarach dramatu opresji i wykluczenia kobiet w kulturze. Świetne, historyczne i literackie analizy stały się podstawą zasadnej krytyki kultury patriarchalnej oraz radykalnego przekreślenia mitu Wiecznej Kobiecości – te partie należą do najbardziej efektownych.
 
Simone de Beauvoir uprawiała filozofię świadomości. Najwyższą w niej wartością jest wolność. Dążyła do niej w życiu i osiągnęła ją, wbrew wszystkim mającym obowiązywać kobietę zakazom, wyniesionym jeszcze z rodzinnego, mieszczańskiego domu. Jej książka – poprzez krytykę braku wolności – uczy, jak ją zdobywać, przełamując narzucony kobiecy los i walcząc w trudzie o swoją suwerenną, niezdegradowaną egzystencję.
 
Maria Janion
 
 
Druga płeć to książka olśniewająca: bezkompromisowa, gniewna, a przy tym niebywale precyzyjna i wciąż aktualna. Można czytać po kolei, można zaglądać to tu to tam, zależnie od potrzeb. Simone de Beauvoir analizuje kolejne sfery i etapy życia dowodząc, że płeć (ta kulturowa, rzecz jasna) to relacja władzy, w której kobiecość definiuje się jako przeciwieństwo człowieczeństwa. Dyskryminacja to nie żaden błąd w systemie, ale głęboka tego systemu zasada. Kobieta to Inny męskiej kultury, a na jej wykluczeniu opiera się potężny gmach tej cywilizacji, religii i filozofii, obyczaju. Ciekawe, że autorka była pesymistką, jeśli chodzi o mobilizację kobiet przeciw tej upokarzającej sytuacji. Nie wierzyła w zbiorowy bunt. Sądziła, że jesteśmy zbyt konformistyczne, zbyt zależne od mężczyzn i odizolowane od siebie nawzajem, by kiedykolwiek stworzyć polityczną wspólnotę. Paradoksalnie, jej dzieło dało impuls do przebudzenia zwanego drugą falą feminizmu. Polecam Drugą płeć zwłaszcza kobietom, które uparcie twierdzą że myślenie nie ma związku z płcią.
 
Agnieszka Graff
 
 
 
Simon de Beauvoir jest nie tylko jedną z pierwszych badaczek gender. Jest – by tak powiedzieć – ich matką, fundatorką, patronką, nieustającą inspiracją. I prowokatorką. Już na samym początku książki wprawia czytelnika/czytelniczkę w osłupienie pytając: gdzie są kobiety? Co to jest kobieta? I… czy kobiety w ogóle istnieją? Czy kobietą jest każda istota, która ma macicę, czy raczej ta, której szeleszczą halki? Rodzimy się kobietami, czy stajemy się nimi? I czy stajemy się nimi kiedykolwiek? I cóż to miałoby znaczyć?
 
Jej emancypacyjne postulaty pozostają cały czas wskazówką dla rozwoju każdego demokratycznego społeczeństwa: równość praw, równość szans i możliwości, ta sama płaca za tę samą pracę, prawa reprodukcyjne, związki partnerskie, prokobieca polityka społeczna – o to walczą kobiety na całym świecie, i to niezależnie od tego, jaką koncepcję antropologiczną (esencjalistyczną, konstruktywistyczną, dualistyczną, pluralistyczną czy monistyczną) przyjmują. Simone de Beauvoir miała jednak w tej walce szczególnie ważki filozoficzny argument: człowiek jest wolnością, projekcją w transcendencję. A kobieta też jest człowiekiem. 
 
Magdalena Środa (fragment Wstępu)
 
 
Simone de Beauvoir (1908-1986) - Wybitna francuska filozofka, pisarka, feministka. Autorka Drugiej płci, książki przełomowej nie tylko dla filozofii feministycznej, ale także dla współczesnej humanistyki. Współzałożycielka (wraz z Jeanem-Paulem Sartrem) "Les Temps Modernes", pisma poświęconego filozofii i literaturze. Laureatka m.in. Nagrody Goncourtów (1954) za powieść Mandaryni. Jej książki, debiutancka powieść L'Invitée, trzy tomy dzienników (Pamiętnik statecznej panienki, Siłą rzeczy, W sile wieku) czy bezkompromisowy esej Starość poruszały opinię publiczną nie tylko we Francji. Simone de Beauvoir angażowała się również politycznie, upominała się m.in. o prawo kobiet do legalnej i bezpiecznej aborcji, a także protestowała przeciwko wojnie w Algierii.