Polski English Français
Kongres Kobiet
Kongres Kobiet

  

Stulecie Posłanek

Dodano: 8 lutego 2019

10 lutego minie 100 lat odkąd kobiety zasiadają w polskich ławach sejmowych. Dzisiaj przedstawiamy w wielkim skrócie, jaką wielką robotę wykonały sto lat temu pierwsze posłanki. Musimy o tym pamiętać.
 
Sejm Ustawodawczy RP 1919-1922

BALICKA Gabriela (ur. 1871 w Warszawie - zm. 1962 w Krakowie). Okręg wyborczy nr 16 - Warszawa. Związek Sejmowy Ludowo-Narodowy.

Studia i doktorat chemii w Genewie, według innych opracowań - z botaniki w Gandawie. Praca naukowa w Monachium i UJ w Krakowie. Od 1893 r w Lidze Narodowej. W czasie okupacji niemieckiej (1915-18) kierowała seminarium Towarzystwa Ochrony Kobiet dla nauczycielek ludowych. Uczestniczyła w akcji pomocy żołnierzom. Nauczycielka, zam. w Warszawie, żona Zygmunta Balickiego, jednego z przywódców endecji.

Komisje: Konstytucyjna oraz Oświatowa.

Przemawiała:

14 VI 1919 - jako wnioskodawca uzasadniając nagłość wniosku w sprawie internowania przez Czechów na Orawie ks. Machaya i innych patriotów polskich oraz prześladowania Polaków na Śląsku;

20 IV 1920 - w rozprawie nad projektem ustawy o ograniczeniach w sprzedaży napojów alkoholowych;

4 VI 1920 - w rozprawie nad projektem ustawy o tymczasowym ustroju władz szkolnych;

1 VII 1921 - w rozprawie ogólnej nad projektem ustawy o zmianie niektórych przepisów prawa cywilnego, obowiązujących w b. Królestwie Kongresowym dotyczących praw kobiet;

28 X 1921 - jako sprawozdawca projektu ustawy - Statut Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, stawiając wniosek o przystąpienie do III czytania;

6 XII 1921 - w rozprawie nad projektem ustawy o służbie domowej;

23 III 1922 - jako sprawozdawca projektu ustawy o Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie.

 

DZIUBIŃSKA Jadwiga (ur.1874 w Warszawie, zm. 1937 w Warszawie). Okręg wyborczy nr 7 - Włocławek, Nieszawa. Polskie Stronnictwo Ludowe Wyzwolenie.

Ukończyła w Warszawie trzyletni kurs przyrodniczo-społeczny i dwuletni kurs ogrodniczy. Organizatorka i kierowniczka niższych szkół rolniczych i gospodarczych dla włościan (męska - Pszczelin, żeńska - Kruszynek). Organizatorka akcji ratowniczej dla jeńców wojennych cywilnych Polaków i więźniów politycznych w Rosji i na Syberii 1914/15-1917/18. Organizatorka kółek młodzieży wiejskiej, kooperatyw spożywczych i wytwórczych na wsi. Członek Zarządu Kółek Rolniczych im. Staszica. Artykuły w sprawie szkolnictwa zawodowego.

Komisje: Opieki Społecznej, Oświatowa, Ochrony Pracy, do Badania Więzień i Obozów Koncentracyjnych.

Przemawiała:

21 VII 1919 - jako sprawozdawca Komisji Oświatowej o wniosku posłów Dziubińskiej, Małupy i in. w sprawie szkół rolniczych i gospodarczych dla młodzieży włościańskiej na gruntach majorackich;

9 VII 1920 - jako sprawozdawca projektu ustawy o ludowych szkołach rolniczych;

7 IV 1922 - jako wnioskodawca uzasadniając nagłość wniosku w sprawie pomocy repatriantom.

 

KOSMOWSKA Irena (ur. 1879 w Warszawie - zm. 1945 w Warszawie). Okręg wyborczy nr 22 - Lublin, Puławy, Lubartów. Polskie Stronnictwo Ludowe Wyzwolenie.

Ukończyła szkołę średnią w Warszawie, studiowała na uniwersytetach w Krakowie i Lwowie. Aresztowana w r. 1914 przez Rosjan za udział w organizacjach niepodległościowych i wywieziona do Rosji (do r. 1917). Więziona w Warszawie i Moskwie przez 7 miesięcy. 1918-20 - redaktor "Wyzwolenia", w tym czasie też redaktor i wydawca pisma dla młodzieży "Świt". Członek Zarządu Towarzystwa Oświaty i Kultury im. Staszica i Związku Zbliżenia Narodów Wyzwolonych "Przymierze".

Nauczycielka, zam. w Warszawie.

Od 1921 r. reprezentantka Polski w Międzynarodowej Unii Parlamentarnej i wiceprzewodnicząca Polskiego Koła MUP.

Komisje: Konstytucyjna, Spraw Zagranicznych (sekretarz), Oświatowa oraz Opieki Społecznej.

Przemawiała:

31 III 1919 - w łącznej rozprawie nad odpowiedziami:

a) Ministra Robót Publicznych Pruchnika na interpelację pos. Klemensiewicza i tow. w sprawie uruchomienia robót publicznych;

b) Ministra Pracy i Opieki Społecznej Iwanowskiego na interpelację pos. Szczerkowskiego i tow. w sprawie zapomóg dla bezrobotnych;

17 VII 1919 - w łącznej rozprawie nad wnioskami:

a) komisji: Robót Publicznych i Wodnej w sprawie wydajności pracy na robotach publicznych;

b) pos. Ziemięckiego i tow. w sprawie zachowania się policji wobec tłumu robotników z robót publicznych;

c) posłów Związku Ludowo-Narodowego w sprawie manifestacji bezrobotnych 3 maja i strajku protestacyjnego 4 lipca 1919 r.;

d) sprawozdaniem Komisji Ochrony Pracy o wniosku pos. Ziemięckiego i tow. w sprawie walki z bezrobociem;

19 III 1920 - w rozprawie nad sprawozdaniem Komisji Spraw Zagranicznych o czterech wnioskach dotyczących reemigracji;

24 IX 1920, 16 X 1920 - w rozprawie szczegółowej nad projektem ustawy konstytucyjnej: do art. 10 (prawo inicjatywy ustawodawczej); do art. 39 (wybór Prezydenta RP);

15 X 1920 - jako wnioskodawca uzasadniając nagłość wniosku w sprawie jednorazowej daniny w naturze na rzecz armii;

28 X 1920 - w rozprawie szczegółowej nad projektem ustawy o spółdzielniach: do art. 1 i 107, 7-10 i 27-28; w sprawie głosowania;

18 III 1921 - stawiając wniosek o odroczenie rozprawy nad wnioskiem Komisji Spraw Zagranicznych w sprawie Ziemi Wileńskiej;

2 XII 1921 - jako jeden z wnioskodawców uzasadniając nagłość wniosku w sprawie zaniedbania przez powołane do tego czynniki rządowe opieki, należnej ludności górnośląskiej, poszkodowanej z powodu walk toczonych o przynależność tej ziemi do Polski.

 

MOCZYDŁOWSKA Maria (ur. 1886 w Łomży). Okręg wyborczy nr 30 - Częstochowa, Radomsko. Narodowe Zjednoczenie Ludowe.

Ukończyła siedmioklasową pensję w Warszawie. Przewodnicząca Towarzystwa "Trzeźwość" w Warszawie, czł. Zarządu Związku Kółek Rolniczych w Warszawie, wiceprzewod. Kół Gospodyń Wiejskich w Warszawie i Częstochowie, czł. Rady Opiekuńczej okręgu częstochowskiego. Artykuły w ""Gazecie Kaliskiej". Książka "Wieś Lisków". O dalszych losach brak danych.

Komisje: Opieki Społecznej, Oświatowa oraz Ochrony Pracy.

[10 lipca 1919 r. Sejm większością jednego głosu przyjął uchwałę o zasadach reformy rolnej. Zdecydował głos M. Moczydłowskiej, która głosowała wbrew stanowisku Klubu].

Przemawiała:

14 III 1919 - w rozprawie nad wnioskiem posłów Klubu PSL Wyzwolenie w sprawie walki z tajnymi gorzelniami;

13 V 1919 - w łącznej rozprawie nad:

a) deklaracją konstytucyjną według projektu rządowego z dn. 3 maja 1919 r.;

b) wnioskiem Klubu PSL Wyzwolenie z projektem zasad Konstytucji RP;

27 V 1919 - w rozprawie nad projektem ustawy o zaprowadzeniu monopolu spirytusowego na obszarze państwa polskiego;

1 VIII 1919 - jako sprawozdawca Komisji Opieki Społecznej o wniosku pos. Moczydłowskiej i tow. w sprawie niesienia natychmiastowej pomocy dzieciom polskim;

20 IV 1920, 23 IV 1920 - jako sprawozdawca projektu ustawy o ograniczeniach w sprzedaży napojów alkoholowych (3 wnioski: pos. ks. Kaczyńskiego, pos. Moczydłowskiej oraz pos. ks. Lutosławskiego i tow.); replika; stawiając wniosek o przystąpienie do III czytania.

 

MORACZEWSKA Zofia (ur. 1873 w Czerniowicach na Bukowinie - zm. 1958 r. w Sulejówku).

Okręg wyborczy nr 36 - Kraków, Podgórze, Wieliczka. Polska Partia Socjalistyczna. Klub ZPPS.

Ukończyła seminarium nauczycielskie, egzamin kwalifikacyjny dla szkół ludowych. Działaczka socjalistyczna w Stryju: czł. Związku Kobiet PPSD, czł. Komitetu Obwodowego PPSD Podkarpacia; czł Zarządu i Komitetu Wykonawczego PPSD.

Pierwsza kobieta wybrana w Galicji do zarządu kasy chorych (Stryj).

Żona Jędrzeja Moraczewskiego - byłego premiera.

Komisje: Spraw Zagranicznych, Zdrowia Publicznego (sekretarz), Ochrony Pracy oraz Opieki Społecznej.

Przemawiała:

14 III 1919 - w rozprawie nad wnioskiem pos. Dąbala i tow. w sprawie organizacji ochrony zdrowia publicznego oraz skutecznego zwalczania chorób zakaźnych grasujących epidemicznie wśród biednej ludności polskiej;

23 V 1919 - jako wnioskodawca uzasadniając nagłość wniosku w sprawie niesienia natychmiastowej pomocy dzieciom polskim;

20 IV 1920 - w rozprawie nad projektem ustawy o ograniczeniach sprzedaży napojów alkoholowych;

26 X 1920 - jako wnioskodawca uzasadniając nagłość wniosku w sprawie przyspieszenia powrotu jeńców z niewoli bolszewickiej;;

22 I 1922 - w rozprawie szczegółowej nad projektem noweli do ustawy z 23 kwietnia 1920 r. o ograniczeniach w sprzedaży napojów alkoholowych: do art.

6 XII 1921 - w rozprawie nad projektem ustawy o służbie domowej 5;

31 V 1922 - w rozprawie szczegółowej nad projektem ustawy o opiece społecznej: do art. 7.

 

PIASECKA Anna (ur. 1882 w Feliksowie k. Wąbrzeźna - zm. 1980 w Toruniu). Weszła do Sejmu z grupą dwudziestu posłów wybranych na Pomorzu 2 maja 1920 r. Narodowa Partia Robotnicza. Od końca 1920 r. w Polskim Stronnictwie Ludowym Piast.

Nauczycielka i działaczka społeczno-oświatowa i polityczna. W l. 1910-1918 pracowała w tajnej oświacie w Toruniu, propagując polską prasę i ucząc j. polskiego. Czł. komisji oświatowej Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego w Kwidzynie.

Zam. w Toruniu.

Komisja Opieki Społecznej.

Przemawiała: nie odnotowano.

 

SOKOLNICKA Zofia (ur. 1878 w Krakowie - zm. 1927). Poznański Okręg Wyborczy I. Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, Narodowa Demokracja.

Ukończyła kursy naukowe na Uniwersytecie Jagiellońskim i wyższą szkołę muzyczną. Od 1915 r. emisariusz między Krajem a Agencją Lozańską i Narodowym Komitetem w Paryżu. Posłanka na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu (1918). Czł. Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, przew. komisji dla szkolnictwa średniego żeńskiego wydziału szkolnego NRL i czł. komisji szkolnej Rady Ludowej m. Poznania. Publicystka " Szkółki Domowej", "Kuriera Poznańskiego", "Orędownika", "Gazety Warszawskiej".

Nauczycielka, zam. w Poznaniu.

Komisje: Opieki Społecznej oraz Oświatowa.

Przemawiała:

2 III 1920 - jako sprawozdawca Komisji Oświatowej o wniosku pos. Sokolnickiej i tow. w sprawie państwowego funduszu stypendialnego dla słuchaczy wyższych zakładów naukowych;

30 XI 1920 - jako sprawozdawca komisji: Oświatowej i Skarbowo-Budżetowej o wniosku pos. Sokolnickiej i tow. w sprawie pomocy państwa dla ludzi nauki;

8 XI 1921 - jako sprawozdawca Komisji Oświatowej o czterech wnioskach, zdążających do podniesienia oświaty na Pomorzu;

17 XII 1921 - jako sprawozdawca Komisji Oświatowej o wniosku pos. Sokolnickiej i tow. w sprawie ustawodawstwa dla państwowych uniwersytetów i politechnik oraz ich profesorów i pomocników naukowych;

20 I 1922 - w rozprawie szczegółowej nad projektem noweli do ustawy z 23 kwietnia 1920 r. o ograniczeniach w sprzedaży napojów alkoholowych: dot. art. 5;

23 III 1922, 30 III 1922 - jako sprawozdawca projektu ustawy o uposażeniu profesorów i pomocników sił naukowych w szkołach akademickich; replika;

26 IX 1922 - jako sprawozdawca projektu noweli do ustawy z 13 lipca 1920 r. o szkołach akademickich;

26 IX 1922 - jako sprawozdawca projektu ustawy o kwalifikacjach zawodowych do nauczania w szkołach średnich ogólnokształcących i seminariach nauczycielskich państwowych i prywatnych.

 

WILCZKOWIAKOWA Franciszka (ur. 1880 w Bielewie, pow. kościański). Wybrana w wyborach uzupełniających na Pomorzu 2 maja 1920 r. Narodowa Partia Robotnicza.

Robotnica. W grudniu 1918 r. wybrana na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. W marcu następnego roku wraz z innymi członkami NSR zrezygnowała z tej godności. W r. 1922 zastępca posła z listy NPR w okręgu nr 37. W drugiej poł. lat 20. mieszka w Poznaniu i pracuje jako urzędniczka w prywatnej instytucji. Kontynuuje działalność w NPR, w 1928 r. nie uzyskuje mandatu sejmowego. O dalszych losach brak danych.

Komisje: Konstytucyjna, Opieki Społecznej, Oświatowa.

[Sejm przyjął wniosek o zawieszenie postępowania karnego w sprawie wszczętej przez Sąd Okręgowy w Toruniu o rzekomą obrazę księdza przez kandydatkę na posła na wiecu przedwyborczym].

Przemawiała:

9 VII 1920 - w rozprawie nad oświadczeniem wiceministra b. Dzielnicy Pruskiej Poszwińskiego w związku z wnioskiem pos. I. Brejskiego i tow. w sprawie wysłania Komisji Parlamentarnej na Pomorze w celu zbadania tamtejszej administracji.

Źródło: http://kronika.sejm.gov.pl/kronika/an-110.htm#a