Polski English Français
Kongres Kobiet
Kongres Kobiet

  

Kongresowe spotkania z Herstorią. Spotkanie VI Żarnowiec

Dodano: 3 listopada 2018

„Kongresowe Spotkania z Herstorią” odbywają się z okazji Roku Praw Kobiet ogłoszonego w 2017 roku przez Sejm Rzeczpospolitej. Realizowane są w ramach obchodów Stulecia Praw Kobiet zainicjowanego przez Stowarzyszenie Kongres Kobiet przy wsparciu:  Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (Office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR) oraz Fundacji imHeinricha Bölla. Medialnie cykl spotkań wspierają: Wysokie Obcasy (dodatek Gazety Wyborczej skierowany do kobiet) oraz Onet - Kobieta.

Spotkania odbywać się będą w miejscach herstoryczne nieoczywistych, które na pierwszy rzut oka nie kojarzą się z wielką historią, a tym bardziej ze śladem udziału w niej kobiet. Spotkania odbędą się m.in. w Łomży, Wąchocku, Wąbrzeźnie, Żarnowcu, Bytomiu, Sulejówku, Otwocku, Gnieźnie i w Zakopanem.

Więcej informacji znajdziesz na HERSTORIADA

SZÓSTE SPOTKANIE - 4 listopada, godz. 10.00, Żarnowiec

MUZEUM MARII KONOPNICKIEJ w ŻARNOWCU
Spotkanie pt.: „Ja kułam pioruny, a ona nimi miotała” (Kobiece nieposłuszeństwo i tabu)

Za co tak naprawdę cenimy Konopnicką? Poetkę, nowelistkę, dziennikarkę, tłumaczkę (z 5 języków!), krytyczkę literacką, redaktorkę pism kobiecych, a jednocześnie autorkę piszącą bardzo często pod męskimi pseudonimami, jak „Marko” „Ursus”, czy „Mruczysław Pazurek”. Niestety większość kojarzy ją wyłącznie jako autorkę tracącej myszką bajki „O krasnoludkach i sierotce Marysi” czy niezbyt lubianej lektury „Nasza szkapa” albo „Mendel gdański”.
Dlaczego rzadko kto dostrzega w autorce „Roty” feminizującą intelektualistkę, wyzwoloną kobietę,  która żyła, tworzyła i kochała jak chciała. Czy wówczas, jej biografia nie przestając być losem wielkiej, polskiej patriotki, czy wręcz Matki Polki (miała 8 dzieci), jednoznaczna, pomnikowa, koturnowa, nie stałaby się  bardziej inspirująca, pouczająca, nowoczesna?. Wydaje się wręcz, że w stulecie praw kobiet, herstoria Konopnickiej domaga się natychmiast nowego napisania. I tu dobrym przykładem jest świetny tekst Jolanty Janiczek „O mężnym Pietrku i sierotce Marysi. Bajka dla dorosłych”, zaadaptowanym właśnie na scenę Teatru Polskiego w Poznaniu przez Wiktora Rubina.

VI Kongresowe Spotkanie z Herstorią poświęcimy 7 latom spędzonym w Żarnowcu przez Konopnicką u boku młodszej od niej o dwie dekady kobiety. 8 września 1903 sprowadziły się tam wraz z Dulębianką, która mogła wreszcie mieć w Żarnowcu swoją malarską pracownię. Jednak to nie malarstwo pochłaniało ją odtąd bez reszty. Ogromny talent przegrywał z miłością i z polityką. To prawda, że odtąd razem odbywały podróże do Austrii, Francji, Niemiec, Włoch i Szwajcarii, ale codzienne życie toczyło się w Żarnowcu. Jakie sekrety życia dwóch Marii kryje zatem urokliwy dworek na Podkarpaciu? Czy jest to tajemnica warta odkrycia? Atakowana przez kler i środowiska klerykalne Konopnicka nazwana przez biskupa Karola Niedziałkowskiego poganką tworzyła z Dulębianką nie tylko wspólny dom, ale także polityczny tandem. I to do samego końca, bo to dzięki Dulębiance pogrzeb Konopnickiej, 11 października 1910 na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie stał się wielką manifestacją patriotyczną, w której udział wzięło ponoć 50 000 osób.

Podczas spotkania w Żarnowcu chcemy się nie tyle dowiedzieć czegokolwiek o intymnym życiu dwóch Marii, ale tego, co je skłoniło do zrobienia kobiecej kampanii politycznej Dulębianki, gdy w 1908 r. Lwowski Związek Równouprawnienia Kobiet wysunął jej kandydaturę na posła do Sejmu Krajowego Austro-Węgier. 110 lat temu kobieta stworzyła listę, kandydowała i zebrała głosy walcząc w kampanii politycznej. Dziś wiemy, że mimo uzyskania przez nią dużego poparcia (w ogromnej większości mężczyzn! Kobiet na 511 głosów głosowało zaledwie 100!), głosy oddane na Dulębiankę ze względu na zaniechania podatkowe proceduralne zostały unieważnione, a całą sprawę władze uznały za polityczną prowokację. Dlatego też nie potwierdzenia tych faktów szukamy, ale raczej tła tych wydarzeń. Tropimy zagadkę kobiecego doświadczenia politycznego w Polsce w niezwykłej relacji dwóch kobiet sto lat temu. Czegoś, co pomoże nazwać tę wspólną przestrzeń działania pomiędzy nimi, gdy jedna pisała wówczas: „My, kobiety, żądając równouprawnienia, żądamy współudziału w walce o prawa narodu, w pracy dla jego przyszłości, żądamy uczestnictwa w odbudowywaniu gmachu narodowego”. A Maria Konopnicka, ta „odprzysięgająca się od wszelkich feminizmów” towarzysząc aktywnie Marii Dulębiance w tym jej niezwykłym jak na owe czasy politycznym  doświadczeniu komentowała: „(…) Zamieszanie, rwetes, pisanie na gwałt kandydackiej mowy, z jaką każdy kandydat na zgromadzeniu wyborców stanąć musi i wypowiedzieć swoje polityczne credo. A to nie fraszka (kwestie agrarne, szkolne, samorządu miast itp., a w dodatku przedstawienie stosunku swego do sprawy Żydów i Rusinów). Dwa dni – mowa gotowa. Dulębianka z wypiekami na twarzy, nie je, nie śpi, tylko pakuje w siebie brom, który jej nic nie pomaga. Wyjeżdża – jedzie na Peszt. W Peszcie zatrzymuje się dzień, żeby trochę opanować i siebie, i mowę. Po dwóch nocach podróży staje we Lwowie w piątek rano, a w piątek o czwartej ma mowę. Odbieram depeszę w sobotę: „Dobrze” (za  (Maria Szypowska „Konopnicka jakiej nie znamy”, str.465-466, wydanie 2014).
Dodajmy, ze w 1910 roku, kiedy złożono petycje do Sejmu Galicyjskiego w sprawie równouprawnienia kobiet, na pierwszej stronie tej petycji, widniał „podpis Marii Konopnickiej, który złożyła poetka na trzy dni przed swą śmiercią” (tamże s.466)  

VI Kongresowe Spotkanie z Herstorią odbędzie się 4 listopada (niedziela) w Muzeum  Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Adres: Żarnowiec 133.  Początek spotkania godzina 10.00.
Projektowi towarzyszy limitowana pocztówka przedstawiająca nigdy wcześniej niepublikowany kompletny poczet Posłanek Sejmu Ustawodawczego 1919-1922. To poczet - symbol, gdyż polska niepodległość w 1918 roku miała nie tylko wielce zasłużonych Ojców, ale także wybitne Matki. Kongres Kobiet poprzez wizerunek pierwszych polskich posłanek upamiętnia zapomniane bohaterki polskiej historii, o których zbyt mało dowiadujemy się z podręczników historii. Pocztówka została wydana przy wsparciu Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) w Polsce.
Projekt: Marta Frej, 2018.

 

O PROJEKCIE
„Kongresowe Spotkania z Herstorią” (Objazdowa Akademia Herstoryczna)

Projekt został przygotowany
z okazji Roku Praw Kobiet, który decyzją Sejmu Rzeczpospolitej obchodzimy w całej Polsce w 2018 roku.  Jest on także częścią obchodów w całorocznym programie pt.: „Stulecie Praw Kobiet” zainicjowanym przez Stowarzyszenie Kongres Kobiet jako forma uczczenia walki Polek o prawa wyborcze.

Projekt obejmuje performatywne spotkania z herstorią: wykłady, dyskusje, warsztaty, akcje uliczne (i inne formy ingerencji i dialogu w sferze publicznej) w wybranych dziesięciu  miejscowościach rozsianych po Polsce. Wybór polegał na wskazaniu  miejsc mało znanych i nieoczywistych w kontekście herstorycznym. 

KONGRESOWE SPOTKANIA Z HERSTORIĄ, Projekt 21.09-20.11.2018
KALENDARIUM

04.10                      Łomża: „Maria Moczydłowska – posłanka z Łomży” (Solidarność „posełek”)
12-13.10              Wąchock: „Czarna Biżuteria Czarnych Sukienek” (Żałoba jako bunt, opór, mistyka)
15-16.10              Gniezno: „Gniezno. Tu powstała Polska. Bez kobiet?” (Nauka nie jest dla kobiet?)
17-18.10              Wąbrzeźno – Srebrniki: „Działaczki narodowe, czyli nikt?” (Płeć patriotyzmu?)
27-28.10              Zakopane: „Zakopane. Miasto kobiet?” (Nieoczywiste herstorie miast)
4.11                         Żarnowiec: „Ja kułam pioruny, a ona nimi miotała” (Kobiece nieposłuszeństwo i tabu)

07.11                      Bytom:                   Bytom, „Praca kobiet nigdy się nie kończy” (Ja? Nic przecież takiego nie zrobiłam)
8.11                         Otwock: „Pionierki z Otwocka. Siostry Marii Skłodowskiej i inne siłaczki”. Leczenie ADHD 100 lat temu/ budowanie kina, rzeźba w rękach kobiet – nieznane nazwiska siłaczek wielu dziedzin)

 

10.11                      Gdańsk: „Herstoria jest nam potrzebna właśnie teraz!”
Motto„(…) Lękam się kobiet! Ten szatański naród zawsze działał przez nie (…).” 

16/17/18.11      Brenna/Górki Wielkie „Bez kobiet, to się nie uda” (Pierwsza kwota na listach wyborczych, 1918 – kobiety w Radzie Narodowej Księstwa Cieszyńskiego)

20.11 – ZAKOŃCZENIE PROJEKTU

Spotkania odbywają się w muzeach, bibliotekach, izbach pamięci, lokalnych siedzibach stowarzyszeń itp., w ww. miejscowościach. Każdemu wykładowi towarzyszy roll-up prezentacją logotypów organizatorów projektu oraz ulotka przedstawiająca nigdy wcześniej niepublikowany kompletny poczet Posłanek Sejmu Ustawodawczego 1919-1922.  W ten sposób Kongres Kobiet poprzez wizerunek pierwszych polskich posłanek symbolicznie upamiętnia zapomniane bohaterki polskiej historii, o których zbyt mało dowiadujemy się z podręczników historii. Projekt pocztówki: Marta Frej.

 

Projekt odbywa się przy wsparciu: Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) w Polsce, Stowarzyszenia Kongres Kobiet, Fundacji im. Heinricha Boella, Przedstawicielstwo w Polsce. Patronat medialny: Wysokie Obcasy oraz Onet Kobieta.

O autorce projektu:

Małgorzata Tkacz-Janik – kulturoznawczyni, dr n. hum., obecnie bada ślady herstoryczne w historii Górnego Śląska oraz w projekcie pt.: „Stulecie Praw Kobiet” zainicjowanym przez Stowarzyszenie Kongres Kobiet z okazji ogłoszonego przez sejm RP Roku Praw Kobiet. Jako nauczycielka akademicka zajmowała się problematyką gatunkowej analizy tekstów kultury masowej, np. reklamy oraz innych form komunikacji w obrębie mediów współczesnych i szeroko rozumianej publicznej przestrzeni wymiany komunikatów. Niezależna publicystka i dziennikarka. Współautorka (z profesor Magdaleną Środą) broszury jubileuszowej pt.: „Stulecie Praw Kobiet 1918-2018. Chcemy całego życia”, Warszawa 2018. (tekst dostępny:
https://kongreskobiet.pl/pl-PL/text/inicjatywy/100-lecie_praw_kobiet/chcemy_calego_zycia )

Od 2018 roku ekspertka Regionalnego Instytutu Kultury w Katowicach w zakresie kreatywnej implementacji motywu „Industria jest kobietą” w praktyki komunikowania historii industrializacji w 42. obiektach kultury poprzemysłowej w województwie śląskim.
 
Aktywistka feministyczna. Polityczka i przedsiębiorczyni. Matka Chrzestna śląskich Manif. Od 2005 roku Szefowa Fundacji Przestrzenie Dialogu (www.przestrzeniedialogu.org).
 Współprzewodnicząca partii Zielonych w Polsce w latach 2009-2011, radna Sejmiku Śląskiego IV kadencji. W 2014 roku niezależna kandydatka na prezydentkę Gliwic. W 2009 roku rozpoczęła prace nad stworzeniem Śląskiego Szlaku Kobiet. Członkini rady Honorowej Fundacji Iskierka zajmującej się dziećmi z choroba nowotworową, członkini Rady Wielkiej Koalicji za Równością i Wyborem. Współtwórczyni Stowarzyszenia Szlakiem Kobiet z siedzibą w Katowicach.
W 2018 roku Pełnomocniczka Kongresu kobiet ds. obchodów Stulecia Praw Kobiet, redaguje profile: https://www.facebook.com/stulecieprawkobiet/
https://www.facebook.com/slaskiszlakkobiet/